Ocena realizacji zapotrzebowania na witaminę C i wapń w dietach szpitalnych na terenie Polski  

Martyna Kołowerzo
  

    Martyna Kołowerzo
Abstrakt:

Przestrzeganie zasad prawidłowego żywienia w tym zapewnienie odpowiedniej podaży składników mineralnych i witamin powinno być traktowane jako integralna część terapii. Dieta w szpitalu powinna spełniać wysokie standardy żywienia, oraz dostarczać wszystkich niezbędnych składników, ponieważ niedobory mogą wywołać poważne konsekwencje zdrowotne. Diety szpitalne na terenie Polski od lat wzbudzają liczne kontrowersje. Wiele placówek nie spełnia zasad racjonalnego żywienia, potrawy są nieadekwatne do stanu zdrowia pacjenta, przyrządzane są z produktów niskiej jakości. W konsekwencji może to prowadzić do pogłębienia niedożywienia wśród pacjentów co negatywnie wpływa na przebieg leczenia i wydłuża czas hospitalizacji [1].

Celem pracy był przegląd aktualnych wyników prac badawczych i ocena realizacji zapotrzebowania na witaminę C i wapń w dietach szpitalnych na terenie Polski w odniesieniu do norm Instytutu Żywności i Żywienia.


Data publikacji: 06.04.2020 r.    •    Typ publikacji: Publikacja przeglądowa

Cytowanie:
  • Kołowerzo M: Ocena realizacji zapotrzebowania na witaminę C i wapń w dietach szpitalnych na terenie Polski, Journal of NutriLife, 2020, 04, ISSN:2300-8938, url:http://www.NutriLife.pl/index.php?art=341 [dostęp: 2020.09.19]
  • RIS,   BibTeX

Słowa kluczowe:
witamina C, wapń, odporność, diety szpitalne, choroby dietozależne

Konflikt interesów
Autorzy oświadczają, że nie mają powiązań ani finansowych zależności wobec żadnej organizacji lub kogokolwiek posiadającego bezpośredni finansowy wkład w przedmiot badań lub materiały badane w danej pracy (np. poprzez zatrudnienie, doradztwo, posiadanie akcji, honoraria). Każda dotacja badań lub projektu wyszczególniona jest w części pracy zatytułowanej „Podziękowania”.
POKAŻ WIĘCEJ

Martyna Kołowerzo
  

    Martyna Kołowerzo
Abstract:

Publication date: 06.04.2020 r.    •    Publication type: Publikacja przeglądowa

Citation:
  • Kołowerzo M: , Journal of NutriLife, 2020, 04, ISSN:2300-8938, url:http://www.NutriLife.pl/index.php?art=341 [access: 2020.09.19]
  • RIS,   BibTeX

Keywords:


Conflict of interest
The authors declare that they have no relationship or financial dependence to any organization or anyone having a direct financial interest in the subject of research or materials analyzed in the work (eg. through employment, consulting, stock ownership, honoraria). Each research grant or project is specified in the part of the work entitled "Acknowledgements".
SHOW MORE

Udostępnij
Polub NutriLife.pl
Reklama

Rola wapnia i witaminy C w terapii chorób zależnych od diety

Wskazuje się że odpowiednia podaż wapnia pozytywnie wpływa w dietoterapii chorób takich jak otyłość, cukrzyca typu drugiego oraz niektórych rodzajów nowotworów. Dodatkowo jego niedobór może prowadzić do osteomalacji i zwiększonego ryzyka osteoporozy u dorosłych oraz krzywicy u dzieci. Bogatym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko i produkty mleczne, dodatkowo ten składnik mineralny znajdziemy także w nasionach roślin strączkowych oraz zielonych warzywach liściastych. Jego prawidłowe spożycie powinno mieścić się w zakresie 1000-1200 mg dziennie w zależności od wieku i płci – u osób starszych zapotrzebowanie jest wyższe niż w wieku produkcyjnym i wynosi 1200 mg dziennie.

Witamina C jako naturalny antyoksydant neutralizuje wolne rodniki chroniąc w ten sposób organizm przed działalnością wolnorodnikową. Niektóre badania donoszą o jej korzystnym wpływie na łagodzenie i przebieg chorób górnych dróg oddechowych, zwłaszcza przeziębienia. Jej głównym źródłem są warzywa i owoce – głównie w postaci surowej ze względu na labilność witaminy. Główną konsekwencją niedostatecznej podaży witaminy C jest ogólne osłabienie organizmu i wiążący się z tym wzrost podatności na infekcje. Badania sugerują, że niedobory tej witaminy mogą zwiększać ryzyko rozwoju chorób nowotworowych. Zalecane spożycie tej witaminy dla dorosłych mężczyzn powinno wynosić 90 mg na dobę, a dla kobiet 75 mg na dobę [2].

Przegląd publikacji badawczych analizujących wartość odżywczą i energetyczną diet szpitalnych

W badaniu przeprowadzonym w 2003 roku w 7 szpitalach na terenie województwa małopolskiego oceniano podstawową dietę pacjentów w okresie wiosennym i jesiennym. Badacze przez kolejne 10 dni na podstawie raportów magazynowych szpitali obejmujących jadłospisy oraz rozchód produktów spożywczych oceniali zarówno udział poszczególnych grup produktów, jak i zawartość witamin i składników mineralnych w odniesieniu do zaleceń prawidłowego żywienia. Wykazano, że zapotrzebowanie na wapń pokrywane jest jedynie w 79%. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C zostało pokryte wraz z dietą [1]. 

Podobne badania były prowadzone 8 lat na przykładzie wybranego szpitala województwa śląskiego. Głównym celem pracy była ocena wartości odżywczej i energetycznej diet dekadowych pacjentów hospitalizowanych. Dodatkowo oprócz diety podstawowej brano pod uwagę także dietę łatwo strawną, z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów i płynną wzmocnioną. W analizie uwzględniono różnice w sezonowości diet. Niezależnie pory roku we wszystkich rodzajach diety stwierdzono niedobory witaminy C w stosunku do zaleceń. Największy udział tej witaminy zaobserwowano w okresie letnim w diecie podstawowej 86% i diecie z ograniczeniem węglowodanów łatwo przyswajalnych 85%.

Za najbardziej niedoborową w kwas askorbinowy uznano dietę łatwo strawną. W tym przypadku procent realizacji normy w okresie letnim mieścił się w granicach 58%, a w okresie jesiennym jedynie w 50%.

W przypadku wapnia jedynie dieta płynna wzmocniona zapewniła jego dostateczną podaż. Pozostałe analizowane diety nie dostarczały odpowiedniej ilość tego składnika. Nie zaobserwowano także istotnej różnicy pomiędzy porami roku. Autorzy wskazali na konieczność modyfikacji diety pod względem ilości warzyw i owoców oraz chudego nabiału w celu ograniczenia wystąpienia ryzyka niedoborów [3].

W roku 2009 Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła w 12 szpitalach (w 11 szpitalach samorządowych i w 1 uniwersyteckim) kontrolę żywienia i utrzymania czystości w szpitalach publicznych. W żadnym z dwunastu kontrolowanych szpitali stan żywienia pacjentów nie był właściwy. Badania wykazały liczne nieprawidłowości we wszystkich analizowanych jadłospisach w stosunku do norm zalecanych przez Instytut Żywności i Żywienia. Proponowane żywienie było nieadekwatne do potrzeb pacjentów, posiłki cechowały się niską kalorycznością oraz nieodpowiednią wartością odżywczą. We wszystkich szpitalach nie zapewniono dostatecznego udziału nabiału, warzyw i owoców – zwłaszcza w postaci surowej. Aż w dziewięciu szpitalach wniesiono zastrzeżenia co do jakości i wartości odżywczej posiłków. W jadłospisach poddanych kontroli stwierdzono między innymi niedobór wapnia – aż w siedmiu szpitalach zalecaną normę realizowano na poziomie od 28% do 81%. W czterech szpitalach poziom realizacji zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia mieścił się w granicach od 15% do 81%.

Na podstawie otrzymanych wyników, NIK nakazał podjęcie podjęcia działań zapewniających właściwą jakość posiłków oraz prawidłowe bilansowanie diety w zakresie kaloryczności oraz składników odżywczych, a także jej uzupełnienie o brakujące, lub podawane w zbyt małej ilości, produkty (np. owoce i warzywa, produkty mleczne); prowadzenie właściwego nadzoru, monitoringu i kontroli jakości podawanych posiłków, w tym poprzez bieżącą analizę wartości kalorycznej i odżywczej; przeanalizowanie podziału zadań oraz ich realizacji przez dietetyków szpitala, pod kątem zwiększenia skuteczności działania [4].

Mimo przeprowadzonej kontroli żywienia przez Najwyższą Izbę Kontroli, która stwierdziła liczne nieprawidłowości kolejne badanie z 2015 roku, przeprowadzone na terenie Śląska ponownie nakreśliło problem jakości żywienia szpitalnego. W badaniu uwzględniono 40 całodziennych jadłospisów – 10 kolejnych dni przypadających na każdą porę roku. W opracowanych wynikach porównano stopień realizacji zapotrzebowania w zależności od pory roku. Po przeanalizowaniu jadłospisów, badacze stwierdzili, że średnie spożycie wapnia w poszczególnych porach roku było znaczne niższe niż w zaleceniach Instytutu Żywności i Żywienia z 2012 r. [3]. Wiosną zaobserwowano najwyższy udział wapnia w diecie na poziomie 776 mg (68,3% pokrycia dobowego zapotrzebowania na wapń), a najniższy zimą – średnio poziom spożycia wapnia wynosił 705 mg co odpowiada 62% zalecanej dziennej ilości tego składnika mineralnego w diecie. Autorzy jako przyczynę uznali niedostateczna podaż mleka i przetworów mlecznych oraz warzyw i owoców.

Znaczne niedobory stwierdzono także w podaży witaminy C, której stopień realizacji mieścił się w przedziale od 34-48%. Najniższy udział witaminy C w diecie zaobserwowano wiosną, natomiast najwyższy zimą. Niepokojący jest tym bardziej niedobór witaminy C okresie jesiennym. Autorzy podkreślają, że jest to okres w którym obserwujemy zwiększoną podatności na infekcję. Brak dostatecznej podaży witaminy C będącej silnym przeciwutleniaczem może zwiększyć prawdopodobieństwo konsekwencji zdrowotnych [5].

Podsumowanie

Mimo powszechnej wiedzy na temat wpływu diety na stan zdrowia pacjenta żywienie szpitalne wciąż budzi wiele kontrowersji. W konfrontacji z wynikami przedstawionymi w literaturze uzyskane dane wskazują, że w żywieniu szpitalnym powtarzane są od lat te same błędy, niezależnie od zmiany warunków. Diety szpitalne są nieadekwatne do stanu zdrowia pacjenta. Badania na przekroju lat wykazały, że w żywieniu szpitalnym powielane są te same nieprawidłowości w proponowanych dietach. Wszystkie analizowane w pracy badania wskazały na niedostateczną podaż wapnia i witaminy C, co więcej w niektórych przypadkach zapotrzebowanie było pokryte jedynie w 50%. Liczne badania potwierdzają prozdrowotny wpływ witaminy C i wapnia na stan zdrowia. Mimo przeprowadzonej w roku 2009 kontroli żywienia i utrzymania czystości w szpitalach publicznych przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli badania w kolejnych latach wykazały ponowne nieprawidłowości. Dokonane obserwacje potwierdzają konieczność ciągłego i szerokiego upowszechniania wiedzy na temat zasad racjonalnego żywienia, także wśród personelu szpitalnego.

 

Literatura:  

1. Tymoszuk M., Orkusz A., 2015 Ocena wartości energetycznej i odżywczej diet szpitalnych na podstawie jadłospisów dekadowych
2. Red. Jarosz M., 2017 Normy dla populacji Polski
3. Całyniuk B., Grochowska-Niedworok E., Misiarz M., Podniesińska R., 2011, Ocena wartości energetycznej i odżywczej diet na przykładzie wybranego szpitala województwa śląskiego, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, XLIV, 3, s. 434-441.
4. Informacja o wynikach kontroli żywienia i utrzymania czystości w szpitalach publicznych, 2009, www. nik.gov.pl/plik/id,95,vp,95.pdf.
5. Orkusz A., Zając E., 2015, Ocena wartości energetycznej i odżywczej diet stosowanych w żywieniu pacjentów na przykładzie wybranego szpitala Wielkopolski

Udostępnij
Polub NutriLife.pl




  Autor publikacji

lic. Martyna Kołowerzo

lic. Martyna Kołowerzo


Autor publikacj nie udostępnił swojej wizytówki.
Z udostępnionymi informacjami, w tym opublikowanymi pracami autora, możesz zapoznać się odwiedzając jego profil - [profil autora]

Reklama
Reklama

Zobacz także

Witamina D w diecie seniora
Witamina D w diecie seniora
Kofeina – pomaga czy szkodzi?
Kofeina – pomaga czy szkodzi?
Czasopismo:O nas | Redakcja | Dla autorów | Patronat medialny | Kontakt
Serwis: Reklama | Regulamin | Pomoc | Kanały informacyjne (RSS)
Copyright © 2020 NutriLife.pl
  
//www.honcode.ch/HONcode/Seal/HONConduct186547_s1.gif