Witamina D w diecie seniora  

Agata Szustecka
  

    Agata Szustecka
Abstrakt:

W związku z postępującą medycyną, wynalezieniem leków na wiele doskwierających schorzeń i dolegliwości, życie ludzi znacząco się wydłużyło. Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization - WHO) przypuszcza, że w roku 2050 osoby w wieku powyżej 60 lat będą stanowiły 22% całej populacji na świecie – co daje dwukrotnie większą liczbę osób niż aktualnie (WHO, 2015b). Starzenie się organizmu jest procesem długotrwałym i postępującym pomimo woli człowieka. Wpływa ono m.in. na obniżenie się zdolności do przyswajania przez organizm składników odżywczych i witamin. (Remond i wsp., 2015). Witamina D jest wytwarzana zarówno poprzez syntezę podskórną w związku z promieniowaniem słonecznym jak i poprzez spożywanie produktów bogatych w tę witaminę m.in. tłuste ryby, jaja, mleko i jego przetwory (Olędzka, 2013). Warto zwrócić uwagę, że promieniowanie słoneczne w naszej szerokości geograficznej w okresie jesienno – zimowym (od września do marca) jest znikome, a osoby starsze często również unikają lub nie są w stanie ze względu na istniejące choroby przebywać na świeżym powietrzu. Ponadto warto zauważyć, że dieta osób starszych jest przeważnie uboga w produkty obfitujące w witaminę D. Spowodowane jest to głównie czynnikami ekonomicznymi, gdyż tłuste ryby są stosunkowo drogim produktem spożywczym oraz są trudne w spożywaniu ze względu na ości. Dlatego warto zwrócić uwagę na problem z dostarczeniem odpowiedniej ilości witaminy D u osób starszych, gdyż ilość przyjmowanej witaminy do organizmu seniora nie jest duża, a dodatkowo ze względu na procesy fizjologiczne jakie zachodzą w jego organizmie nie jest ona absorbowana stuprocentowo.


Data publikacji: 02.04.2020 r.    •    Typ publikacji: Publikacja przeglądowa

Cytowanie:
  • Szustecka A: Witamina D w diecie seniora, Journal of NutriLife, 2020, 04, ISSN:2300-8938, url:http://www.NutriLife.pl/index.php?art=285 [dostęp: 2020.05.29]
  • RIS,   BibTeX

Słowa kluczowe:
witamina D, senior, niedobór witaminy D, dieta, suplementacja

Konflikt interesów
Autorzy oświadczają, że nie mają powiązań ani finansowych zależności wobec żadnej organizacji lub kogokolwiek posiadającego bezpośredni finansowy wkład w przedmiot badań lub materiały badane w danej pracy (np. poprzez zatrudnienie, doradztwo, posiadanie akcji, honoraria). Każda dotacja badań lub projektu wyszczególniona jest w części pracy zatytułowanej „Podziękowania”.
POKAŻ WIĘCEJ

Agata Szustecka
  

    Agata Szustecka
Abstract:

Publication date: 02.04.2020 r.    •    Publication type: Publikacja przeglądowa

Citation:
  • Szustecka A: , Journal of NutriLife, 2020, 04, ISSN:2300-8938, url:http://www.NutriLife.pl/index.php?art=285 [access: 2020.05.29]
  • RIS,   BibTeX

Keywords:


Conflict of interest
The authors declare that they have no relationship or financial dependence to any organization or anyone having a direct financial interest in the subject of research or materials analyzed in the work (eg. through employment, consulting, stock ownership, honoraria). Each research grant or project is specified in the part of the work entitled "Acknowledgements".
SHOW MORE

Udostępnij
Polub NutriLife.pl
Reklama

DZIAŁANIE WITAMINY D

Witamina D jest odpowiedzialna za wiele istotnych procesów przebiegających w organizmie człowieka. Wpływa na prawidłowe działanie niemal każdego układu oraz jest odpowiedzialna za homeostazę wapniowo – fosforanową (Olędzka, 2013). Ponadto jej odpowiednie stężenie wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i hormonalnego oraz działanie mózgu (Granda i wsp., 2019). Według badań, witamina ta wpływa również na rozwój oraz przebieg nowotworów (w badaniach przeprowadzonych na szczurach wykazano, że niedobór witaminy D powodował wystąpienie choroby nowotworowej); w szczególności gruczołu krokowego, gruczołu sutkowego, serca, mózgu i chorób metabolicznych (Galant i wsp., 2016). Ponadto wykazano również wpływ witaminy D na funkcje poznawcze, które są szczególnie ważne w przypadku osób starszych w prewencji rozwoju choroby Alzheimera (Holick, 2017). Liczne badania pokazują wpływ witaminy D na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego (OUN), a wyniki wielu badań pokazują fakt korelacji niedoboru witaminy D z występowaniem depresji. Jest to ważna informacja w szczególności dla osób starszych, gdyż jest to jedna z grup, które są narażone na występowanie depresji (Stefanowski i wsp., 2017). 

NIEDOBÓR WITAMINY D

Podczas badania przekrojowego w ramach realizacji projektu PolSenior przeprowadzonego w 2018 r. głównie przez Uniwersytet Medyczny w Gdańsku stwierdzono, że ponad 80% osób w wieku powyżej 65 lat cierpi na niewystarczającą ilość witaminy D (Wyskida i wsp., 2018). Niedobór witaminy D powoduje występowanie wielu skutków, m.in. jest to pogorszenie się układu kostno-mięśniowego oraz występowanie osteoporozy czy osteomalacji (Granda i wsp., 2019). Badania pokazują, że ponad 2 miliony osób w populacji polskiej, które przekroczyły 50. rok życia cierpią na osteoporozę, przy czym warto zauważyć, że jest to co 3 kobieta oraz co 5 mężczyzna (Lorenc i wsp. 2017). W związku z tym u osoby, która przekroczyła 60. rok życia częściej obserwuje się trudności w chodzeniu i poruszaniu się, dlatego częstym zjawiskiem u tych pacjentów są pojawiające się upadki podczas przemieszczania się. Przypuszcza się, że upadki występują u 1/3 populacji seniorów, przy czym niemal o 20% częściej występują u kobiet (Granda i wsp., 2019). Ponadto, witamina D wpływa na prewencję rozwoju chorób neurodegeneracyjnych, dlatego niedobór tej witaminy może wpływać na rozwój choroby Alzheimera. W przeprowadzonych badaniach na zwierzętach wykazano, iż niedobór witaminy D warunkował rozwój choroby nowotworowej. Warto również zauważyć szereg chorób, w których wykazano niedobór witaminy D: miopatia, reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), nieswoiste zapalenie jelit, cukrzyca typ 1 i typu 2, łuszczyca, nadciśnienie, zespół metaboliczny czy depresja (Olędzka, 2013). Warto również zauważyć, iż u osób w podeszłym wieku występują choroby, które upośledzają prawidłowe działania organów, które są potrzebne do prawidłowego metabolizmu witaminy D, mianowicie wątroba i nerki (Kupisz-Urbańska i Galus, 2011).

ŹRÓDŁA POKARMOWE WITAMINY D

Witamina D w żywności występuje w 2 formach: jako witamina D2 (ergosterol) oraz jako witamina D3 (cholekalcyferol), która jest niemal stukrotnie lepiej przyswajalna przez organizm niż witamina D2 (Kupisz-Urbańska i Galus K, 2011). Źródłem pokarmowym witaminy D3 jest przede wszystkim tran oraz tłuste ryby np. łosoś, tuńczyk, śledź, makrela. Źródłem witaminy D są również jaja, w szczególności żółtka. W niewielkim stopniu znajduje się również w drobiu, wołowinie czy wieprzowinie (Grygiel-Górniak i wsp., 2012). Warto również wspomnieć, że według Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 19 grudnia 2002 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności, każda margaryna o normalnej i obniżonej zawartości tłuszczu oraz masła o obniżonej zawartości tłuszczów oraz mieszaniny masła i oleju powinny być wzbogacane w swoim składzie o witaminę D. Warto zauważyć, że w przypadku osób starszych czynniki ekonomiczne warunkują, że w szczególności mięso i ryby pojawiają się bardzo rzadko w ich jadłospisach. Szacuje się, że podaż witaminy D spełnia jedynie 10-20% dziennego zapotrzebowania na tą witaminę, dlatego niezbędnym czynnikiem by uzupełnić niedobory w diecie jest suplementacja (Dymarska i wsp., 2013). Według Norm Żywienia dla populacji Polski wydanej przez IŻŻ w 2017 r. normy na witaminę D ustalone na poziomie AI (wystarczającego spożycia) u osób powyżej 19. roku życia 15 µg cholekalcyferolu/osobę/dzień. Dlatego spożywanie produktów żywnościowych bogatych w witaminę D powinno stanowić jedynie uzupełnienie diety w tę witaminę. 

SUPLEMENTACJA WITAMINĄ D

Liczne towarzystwa lekarskie m.in. The Vitamin D Task Force of the American Academy of Developmengtal Medicine and Dentistry (AADMD), American Geriatrics Society Workgroup on Vitamin D Supplementation for Older Adults, The European Society for Clinical and Economic Aspects od Osteoporosis, Osteoarthitis and Musculoskeletal Diseases (ESCEO) twierdzą, że minimalne stężenie witaminy D w postaci 25(OH)D w surowicy powinno wynosić 30ng/ml. W Polsce występuje rekomendacja dawek jakimi należy suplementować poszczególne grupy wiekowe. Określają one ilości, czas oraz formę, w jakiej należy przyjmować suplement witaminy D. W przypadku osób starszych istnieje rekomendacja, by przyjmować preparaty witaminy D w dawce 2000 j.m. dziennie, co daje 50 µg, przez cały rok. Warto również zauważyć, że w przypadku osób, u których występują znaczne zaburzenia w procesie wchłaniania jelitowego zalecane jest podawania witaminy D w dużych dawkach doustnie, domięśniowo lub poprzez skórną stymulację witaminy D naświetlaniem UVB (Płudowski i wsp., 2016). Należy jednak zaznaczyć, że rekomendacje dotyczące suplementacji różnią się, w zależności od kraju, w którym przeprowadzono badanie (Stefanowski i wsp., 2017). Jest to jednak spowodowane tym, że w kraje leżą na różnych szerokościach geograficznych, tym samym powodując, że dostępność promieniowania słonecznego w każdym państwie jest inna. Dlatego w niektórych krajach nie jest wymagana suplementacja tą witaminą, a w innych jest wręcz rekomendowana. Warto również wspomnieć o tym, że witamina D, jest jedną z witamin, która jest rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego stosując suplementację tej witaminy należy najlepiej przyjąć ją podczas spożywania posiłku obfitującego w tłuszcze. Pozwoli to na lepszą wchłanialność tej witaminy przez organizm.

PODSUMOWANIE

Dieta osób starszych jest zazwyczaj monotonna i uboga w składniki pokarmowe i witaminy. Może doprowadzić to do występowania niedoborów, które przyczynią się do występowania licznych schorzeń, chorób, a nawet mogą być przyczyną śmierci. Organizm seniora nie absorbuje również stuprocentowo wszystkich przyjętych z pokarmem składników, dlatego ryzyko niedoborów u osób starszych jest bardzo wysokie. Jednym z występujących niedoborów o osób starszych jest niedobór witaminy D, która jest syntetyzowana zarówno poprzez promieniowanie słoneczne w skórze, jak i dostarczana z pożywieniem. Jednakże, czynniki socjoekonomiczne oraz klimat szerokości geograficznej Polski wpływają na to, że u osób starszych często podaż tej witaminy z wyżej wymienionych źródeł jest niewystarczająca. Dlatego występują rekomendacje suplementacji, które pokazują, by witamina D była suplementowana przez populację starszą całorocznie w ilości 2000 j.m. Uniemożliwi to wystąpienie niedoborów witaminy D, które mogą powodować zaburzenia w gospodarce wapniowo-fosforanowej, zaburzenia w układzie kostno-mięśniowym, zaburzenia neurodegeneracyjne. Ponadto pozwoli to na zmniejszenie szansy zachorowania na nowotwory czy depresję.

Literatura:  

Dymarska E., Grochowalska A., Krauss H., Wpływ sposobu odżywiania na układ odpornościowy. Immunomodulacyjne działanie kwasów tłuszczowych, witamin i składników mineralnych oraz przeciwutleniaczy, Nowiny Lekarskie, 2013, 82, 3, 222–231.
2. Galant K., Barg E., Kazanowska B.,2016. Witamina D a choroby metaboliczne, autoimmunologiczne i nowotworowe, Pediatric Endocrinoogy Diabetes and Metabolism, doi;10.18544/PEDM-22.01.0048.
3. Granda D., Żyfka-Zagrodzińska A., Renc-Smolewska P., Szmidt M., Wierzbicka E. Brzozowska A., 2019. Witamina D u osób starszych – funkcje, ryzyko niedoboru i wiedza seniorów. Kosmos, Problemy Nauk Biologicznych, Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika 68,2(323), 283-292.
4. Grygiel-Górniak B., Pawlak-Buś K., Leszczyński P., 2012. Sposób żywienia zapewniający optymalną podaż wapnia i witaminy D 3 . Przegląd menopauzalny, 6: 501-505. DOI: 10.5114/pm.2012.32546.
5. Holick M.F.,2017. The vitamin D defiriciency pandemic: Approaches for diagnosis, treatment and prevention, Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders., 18, 153–165, doi:10.1007/s11154-017–944-1.
6. Kupisz-Urbańska M., Galus K., 2011. Epidemiologia niedoboru witaminy D u osób w podeszłym wieku – wybrane zagadnienia. Gerontologia Polska, 19 (1), 1-6.
7. Olędzka R., 2013. Witamina D w świetle badań ostatnich lat. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna – XLVI, 2013, 2, 121-131.
8. Płudowski P., Misiorowski W., Konstantynowicz J., Łukasiewicz J., Marcinowska-Suchowierska E., 2016. Profilaktyka i leczenie niedoboru witaminy D – wybór właściwych rekomendacji. Postępy Nauk Medycznych, 29(10), 738-746.
9. Remond D., Shahar D. R., Gille D., Pinto P., Kachal J., Peyron M-A., Dos-Santos C. N., Cobos L., Vergeres G., 2015. Understanding the gastrointestial tract of the eldery to develop diet ary solutions that prezent malnutrition. Oncotarget 6, 13858 – 13898.
10. Roman Lorenc, Piotr Głuszko, Edward Franek, Mirosław Jabłoński, Maciej Jaworski, Ewa Kalinka-Warzocha, Elżbieta Karczmarewicz, Tomasz Kostka, Krystyna Księżopolska-Orłowska, Ewa Marcinowska-Suchowierska9 Waldemar Misiorowski, Andrzej Więcek, 2017. Zalecenia postępowania diagnostycznego i leczniczego w osteoporozie w Polsce. Aktualizacja 2017. Endokrynologia Polska, 68, suplement A.
11. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności i warunków ich stosowania. http://www2.mz.gov.pl/wwwmz/slajd?mr=m111111&ms=&ml=pl&mi=&mx=0&mt=&my=296&ma=00704

12. Stefanowski B., Antosik-Wójcińska A., Święcicki Ł., 2017. Wpływ niedoboru witaminy D3 na poziom nasilenia objawów depresyjnych. Przegląd aktualnych badań. Psychiatria Polska, 51(3), 437-454. DOI: https://doi.org/10.12740/PP/66809

13. WHO, 2015b. Number of people over 60 years set to double by 2050; major societal chan ges required. Saudi Med. J. 36, 1375-1376.

14. Wyskida M., Owczarek A., Szybalska A., Brzozowska A., Szczerbakowska I., Wieczorowska-Tobis K., Puzianowska-Kuźnicka M., Franek E., Mossakowska M., Grodzicki T., Więcej A., Olszanecka-Glinianowicz M., Chudek J., 2018. Socio-economic determinants of vitamin D deficiency in the older Polish population: results from the PolSenior study. Public Healh and Nutrition 21, 1995 – 2003.

Udostępnij
Polub NutriLife.pl




  Autor publikacji

lic. Agata Szustecka

lic. Agata Szustecka

Dietetyk Absolwentka I stopnia dietetyki na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie, aktualnie kontynuuje studia na II stopniu. Pragnie szerzyć wiedzę o tym, jak ważne jest odżywianie dla funkcjonowania całego organizmu. [profil autora]

Reklama
Reklama

Zobacz także

Stężenie i gęstość wybranych roztworów handlowych - Niezbędnik
Stężenie i gęstość wybranych roztworów handlowych - Niezbędnik
Czekolada - proces produkcji, wady i przyczyny ich powstawania
Czekolada - proces produkcji, wady i przyczyny ich powstawania
Analiza stanu odżywienia i sposobu żywienia osób starszych w Domu Pomocy Społecznej
Analiza stanu odżywienia i sposobu żywienia osób starszych w Domu Pomocy Społecznej
Ocena wydolności fizycznej osób starszych przebywających w Domu Pomocy Społecznej
Ocena wydolności fizycznej osób starszych przebywających w Domu Pomocy Społecznej
DOŁĄCZ DO NAS
Czasopismo:O nas | Redakcja | Dla autorów | Patronat medialny | Kontakt
Serwis: Reklama | Regulamin | Pomoc | Kanały informacyjne (RSS)
Copyright © 2020 NutriLife.pl
  
//www.honcode.ch/HONcode/Seal/HONConduct186547_s1.gif