Przyczyny i leczenie hiperprolaktynemii  

Gabriela Gutowska
  

    Gabriela Gutowska
Abstrakt:

Hiperprolaktynemia jest istotnym wskaźnikiem klinicznym świadczącym o możliwych zaburzeniach patologicznych, do których należą guzy jak prolaktynoma, ale także występuje jako skutek uboczny niedoczynności tarczycy. Środki farmakologiczne, szczególnie przeciw psychotyczne mogą modulować stężenie prolaktyny. Wysoki poziom prolaktyny obejmuje również fizjologiczne zmiany zachodzące w organizmie, do których należą: ciąża czy karmienie piersią lub też wysiłek fizyczny.  Jakie przyczyny objawiają się wysokim stężeniem prolaktyny? Czy niepokalanek pospolity jest w stanie obniżyć jej poziom i zapobiec objawom? W poniższym artykule zostaną podane odpowiedzi na postawione pytania.


Data publikacji: 09.03.2022 r.    •    Typ publikacji: Publikacja przeglądowa

Cytowanie:
  • Gutowska G: Przyczyny i leczenie hiperprolaktynemii, Journal of NutriLife, 2022, 03, ISSN:2300-8938, url:http://www.NutriLife.pl/index.php?art=380 [dostęp: 2022.10.02]
  • RIS,   BibTeX

Słowa kluczowe:


Konflikt interesów
Autorzy oświadczają, że nie mają powiązań ani finansowych zależności wobec żadnej organizacji lub kogokolwiek posiadającego bezpośredni finansowy wkład w przedmiot badań lub materiały badane w danej pracy (np. poprzez zatrudnienie, doradztwo, posiadanie akcji, honoraria). Każda dotacja badań lub projektu wyszczególniona jest w części pracy zatytułowanej „Podziękowania”.
POKAŻ WIĘCEJ

Gabriela Gutowska
  

    Gabriela Gutowska
Abstract:

Publication date: 09.03.2022 r.    •    Publication type: Publikacja przeglądowa

Citation:
  • Gutowska G: , Journal of NutriLife, 2022, 03, ISSN:2300-8938, url:http://www.NutriLife.pl/index.php?art=380 [access: 2022.10.02]
  • RIS,   BibTeX

Keywords:


Conflict of interest
The authors declare that they have no relationship or financial dependence to any organization or anyone having a direct financial interest in the subject of research or materials analyzed in the work (eg. through employment, consulting, stock ownership, honoraria). Each research grant or project is specified in the part of the work entitled "Acknowledgements".
SHOW MORE

Udostępnij
Polub NutriLife.pl
Reklama

Przyczyny fizjologiczne

Jednymi z głównych przyczyn hiperprolaktynemii są ciąża i karmienie piersią. Kolejną przyczyną wysokiego poziomu prolaktyny (PRL) może być stres psychologiczny, wywołany ćwiczeniami fizycznymi, a także ostrą chorobą [1]. W przeszłości sądzono, że stres związany z pobieraniem krwi do oznaczenia prolaktyny istotnie podwyższa wynik, jednak obecnie stwierdzono, że podwyższenie wyników jest niewielkie i mieści się w przedziale < 40-60 ng/mL [2]. Co więcej, prolaktyna, która jest wydzielana okresowo, może być poza górną granicą normy u osób zdrowych.  W takim przypadku  pomiar PRL należy powtórzyć, chyba że stężenie PRL jest znacznie podwyższone (> 80-100 ng/mL) [3][4].

 

Przyczyny farmakologiczne

 

Innym podłożem hiperprolaktynemii może być stosowanie leków działających na zasadzie neuroendokrynnej [5][6]. Przy przewlekłym stosowaniu leków przeciwpsychotycznych np. butyrofenonów, tioksantenów, amisulprydów u 40 – 90% pacjentów występują objawy takie jak: podwyższone stężenie prolaktyny, mlekotok, brak menstruacji, impotencja [5][7][8]. Jednak gdy pacjent przyjmuje jeden z powyższych leków razem z aripiprazolem, hiperprolaktynemia nie występuje w takim przypadku, ponieważ ten środek leczniczy jest agonistą dopaminy i częściowo może odwrócić hiperprolaktynemię [5][7][9]. Warto zwrócić uwagę na to, że po odstawieniu leków przeciwpsychotycznych po upływie 48 – 96 godzin dochodzi do obniżania się prolaktyny [5][10]. Leki antykoncepcyjne zawierające estrogeny mogą prowadzić do hiperprolaktynemii w badaniach wykazano, że odsetek kobiet, u których wystąpił wzrost wynosi od 12 do 30% [11][12]. Natomiast inne badania wykazały nieznaczny wzrost prolaktyny lub jego brak [13][14]. Stosowanie w  menopauzy hormonalnej terapii zastępczej nie wykazało wpływu lub minimalny wpływ na wartość prolaktyny [15][16][17].

Przyczyny patologiczne

Najczęstszą patologiczną przyczyną hiperprolaktynemii jest prolaktynoma, czyli guz prolaktynowy, który należy do łagodnych nowotworów przysadki i występuje u 40% osób dotkniętych gruczolakiem przysadki [1][10]. W okolicy podwzgórzowo-przysadkowej mogą występować inne guzy objawiające się podniesionym poziomem prolaktyny- gruczolaki mieszane. Wytwarzają prolaktynę wraz z innymi hormonami takimi jak: hormon wzrostu (GH), hormon tyreotropowy (TSH) oraz hormon adrenokortykotropowy (ACTH) [1][10]. Przyczynę wysokiego stężenia prolaktyny mogą stanowić: zmiany naciekające, zapalenie podwzgórza, radioterapię oraz tętniaki tak sytuacja kliniczna jest spowodowana niewystarczającą ilością produkowanej przez podwzgórze dopaminy bądź też zaburzeniem szypuły przysadki [1][18]. Z drugiej strony niedoczynność tarczycy zarówno pierwotna (przy podwyższonym TSH oraz obniżonych hormonach tarczycy: T3 i T4), jak i subkliniczna ( przy podwyższonym TSH i prawidłowych hormonach tarczycy) w przypadku pierwszym 36 % pacjentów może wykazywać łagodnie podwyższone PRL, natomiast w drugim 22%, jednak te parametry wyrównują się po przyjmowaniu hormonów tego gruczołu dokrewnego [4][3][19]. Jednak istnieje możliwość współistnienia Prolaktynomy (guz prolaktynowy) wraz z pierwotną niedoczynnością tarczycy w tym przypadku po przyjęciu L- tyroksyny nadal będzie utrzymywał się wysoki poziom Prolaktyny [3][4].

 

 

 

Leczenie

Podwyższony poziom prolaktyny może być normalizowany za pomocą ziół. Przykładem udokumentowanego działania może być Niepokalanek pospolity/mnisi (łac. Vitex agnus castus), którego działanie opiera się na obniżeniu poziomu prolaktyny i dodatkowo podnoszeniu estradiolu. Haerifar wraz ze współpracownikami ocenił skuteczność tabletek zawierających ekstrakt niepokalanka pospolitego w porównaniu z bromokryptyną oraz dostinexem. Do badania zakwalifikowano kobiety (n= 105), których wyniki charakteryzowały się wyższymi wartościami prolaktyny niż 26,5ng/ml /530 mIU/mL (ng/ml = 20 mIU/mL) oraz były w wieku reprodukcyjnym 18-45 lat,  dodatkowo żadna z kobiet nie była w ciąży. Czas badania wynosił 4 cykle miesiączkowe, a  w tym czasie dokonywano pomiarów. Wyniki badania wykazały, że Niepokalanek pospolity obniża poziom prolaktyny w istotny sposób. Stężenie prolaktyny przed rozpoczęciem eksperymentu wynosiło 858 mlU/mL (42,9ng/ml), natomiast po 4 cyklu menstruacyjnym w wyniku oddziaływania tabletek z wyżej wymienionym preparatem obniżyło się o 53,6 %  i oscylowało  w granicach 398 mlU/mL (19,9ng/ml) podobnie jak w przypadku stosowania bromokryptyny oraz dostinexu [20].

 

Podsumowanie

Reasumując hiperprolaktynemia może być spowodowana różnymi przyczynami, zarówno fizjologicznymi, jak i farmakologicznymi. Nie zawsze wysoki poziom prolaktyny oznacza poważne zmiany patologiczne, czasami takiej reakcji organizmu może odpowiadać ciężki wysiłek fizyczny lub długotrwały stres. Niepokalanek pospolity jest w stanie zmniejszyć stężenie prolaktyny nawet o 53%, co może prowadzić do zmniejszenia objawów dotyczących wysokiego stężenia tego hormonu.

Literatura:  

  1. Bronstein MD (2015) Disorders of Prolactin Secretion. Endocrinol Adult Pediatr 1–2:104-128.e6. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-18907-1.00007-X
  2. Vilar L, Vilar CF, Lyra R, Da Conceição Freitas M (2019) Pitfalls in the Diagnostic Evaluation of Hyperprolactinemia. Neuroendocrinology 109:7–19. https://doi.org/10.1159/000499694
  3. Vilar L, Fleseriu M, Bronstein MD (2014) Challenges and pitfalls in the diagnosis of hyperprolactinemia. Arq Bras Endocrinol Metabol 58:9–22. https://doi.org/10.1590/0004-2730000003002
  4. Vilar L, Abucham J, Albuquerque JL, et al (2018) Controversial issues in the management of hyperprolactinemia and prolactinomas – An overview by the neuroendocrinology department of the Brazilian society of endocrinology and metabolism. Arch Endocrinol Metab 62:236–263. https://doi.org/10.20945/2359-3997000000032
  5. Molitch ME (2008) Drugs and prolactin. Pituitary 11:209–218. https://doi.org/10.1007/s11102-008-0106-6
  6. La Torre D, Falorni A (2007) Pharmacological causes of hyperprolactinemia. Ther Clin Risk Manag 3:929–951. https://doi.org/10.1055/s-2008-1067944
  7. Peuskens J, Pani L, Detraux J, De Hert M (2014) The effects of novel and newly approved antipsychotics on serum prolactin levels: A comprehensive review. CNS Drugs 28:421–453. https://doi.org/10.1007/s40263-014-0157-3
  8. Ajmal A, Joffe H, Nachtigall LB (2014) Psychotropic-Induced Hyperprolactinemia: A Clinical Review. Psychosomatics 55:29–36. https://doi.org/10.1016/j.psym.2013.08.008
  9. Li X, Tang Y, Wang C (2013) Adjunctive Aripiprazole Versus Placebo for Antipsychotic-Induced Hyperprolactinemia: Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. PLoS One 8:. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0070179
  10. Melmed S, Casanueva FF, Hoffman AR, et al (2011) Diagnosis and treatment of hyperprolactinemia: An endocrine society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab 96:273–288. https://doi.org/10.1210/jc.2010-1692
  11. Luciano AA, Sherman BM, Chapler FK, et al (1985) Hyperprolactinemia and contraception: a prospective study. Obstet Gynecol 65:506–510
  12. J V Reyniak, M Wenof, J M Aubert JJS Incidence of hyperprolactinemia during oral contraceptive therapy - PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7352067/. Accessed 29 Dec 2021
  13. Heidt F, Kuhl H, Germany FR (1988) Effect of two oral contraceptives containing 30 μg ethinylestradiol and 75 μg gestodene or 150 μg desogestrel upon various hormonal parameters. 38:
  14. DAVIS JRE, SELBY C, JEFFCOATE WJ (1984) Oral Contraceptive Agents Do Not Affect Serum Prolactin in Normal Women. Clin Endocrinol (Oxf) 20:427–434. https://doi.org/10.1111/j.1365-2265.1984.tb03438.x
  15. Schlegel W, Petersdorf LI, Junker R, et al (1999) The effects of six months of treatment with a low-dose of conjugated oestrogens in menopausal women. Clin Endocrinol (Oxf) 51:643–651. https://doi.org/10.1046/j.1365-2265.1999.00857.x
  16. Foth D, Romer T (1997) Prolactin serum levels in postmenopausal women receiving long-term hormone replacement therapy. Gynecol Obstet Invest 44:124–126. https://doi.org/10.1159/000291502
  17. C Castelo-Branco 1, M J Martínez de Osaba, A Fortuny, X Iglesias JG-M Circulating hormone levels in menopausal women receiving different hormone replacement therapy regimens. A comparison - PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7473451/. Accessed 29 Dec 2021
  18. Cortet-Rudelli C, Sapin R, Bonneville JF, Brue T (2007) Etiological diagnosis of hyperprolactinemia. Ann Endocrinol (Paris) 68:98–105. https://doi.org/10.1016/j.ando.2007.03.013
  19. Hekimsoy Z, Kafesçiler S, Güçlü F, Özmen B (2010) The prevalence of hyperprolactinaemia in overt and subclinical hypothyroidism. Endocr J 57:1011–1015. https://doi.org/10.1507/endocrj.K10E-215
  20. Haerifar N, Vaezi G, Samani ZG, Lak SS (2020) The effect of vitex agnus castus extract on the blood level of prolactin, sex hormones levels, and the histological effects on the endometrial tissue in hyperprolactinemic women. Crescent J Med Biol Sci 7:545–550

 

Udostępnij
Polub NutriLife.pl




  Autor publikacji

 Gabriela Gutowska

Gabriela Gutowska

Studentka dietetyki na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie. Pasjonatka szeroko pojętego zdrowego stylu życia, w tym zdrowia fizycznego oraz psychicznego. Inspiruje do zmiany nawyków na prozdrowotne. [profil autora]

Reklama
Reklama

Zobacz także

Prawne uwarunkowania zawodu dietetyka
Prawne uwarunkowania zawodu dietetyka
Kawa - czy wiesz przed czym nas chroni?
Kawa - czy wiesz przed czym nas chroni?
Żywieniowe postępowanie w chorobie Hashimoto
Żywieniowe postępowanie w chorobie Hashimoto
Anoreksja jako istotne zagrożenie wśród nastolatków
Anoreksja jako istotne zagrożenie wśród nastolatków
Czasopismo:O nas | Redakcja | Dla autorów | Patronat medialny | Kontakt
Serwis: Reklama | Regulamin | Pomoc | Kanały informacyjne (RSS)
Copyright © 2022 NutriLife.pl
  
//www.honcode.ch/HONcode/Seal/HONConduct186547_s1.gif