Różeniec górski – zioło na miarę XXI wieku  

Damian Samólnik
  

    Damian Samólnik
Abstrakt:

Popularne jest stwierdzenie, że żyjemy w czasach wszechobecnego pędu, stresu i nadmiaru bodźców, co niesie za sobą negatywne konsekwencje zdrowotne odbijające się na samopoczuciu. Świat nauki pracuje nad kolejnymi metodami przeciwdziałania negatywnym skutkom aktualnego stanu rzeczy, okazuje się jednak że od dawna znane ziołolecznictwo może być pomocne w zwalczaniu współczesnych dolegliwości. Ze szczególną pomocą przychodzą adaptogeny, a wśród nich różeniec górski.


Data publikacji: 04.06.2021 r.    •    Typ publikacji: Publikacja przeglądowa

Cytowanie:
  • Samólnik D: Różeniec górski – zioło na miarę XXI wieku, Journal of NutriLife, 2021, 06, ISSN:2300-8938, url:http://www.NutriLife.pl/index.php?art=373 [dostęp: 2021.09.16]
  • RIS,   BibTeX

Słowa kluczowe:
adaptogeny, różeniec górski, rhodiola rosea, suplement diety, zioła

Konflikt interesów
Autorzy oświadczają, że nie mają powiązań ani finansowych zależności wobec żadnej organizacji lub kogokolwiek posiadającego bezpośredni finansowy wkład w przedmiot badań lub materiały badane w danej pracy (np. poprzez zatrudnienie, doradztwo, posiadanie akcji, honoraria). Każda dotacja badań lub projektu wyszczególniona jest w części pracy zatytułowanej „Podziękowania”.
POKAŻ WIĘCEJ

Damian Samólnik
  

    Damian Samólnik
Abstract:

Publication date: 04.06.2021 r.    •    Publication type: Publikacja przeglądowa

Citation:
  • Samólnik D: , Journal of NutriLife, 2021, 06, ISSN:2300-8938, url:http://www.NutriLife.pl/index.php?art=373 [access: 2021.09.16]
  • RIS,   BibTeX

Keywords:


Conflict of interest
The authors declare that they have no relationship or financial dependence to any organization or anyone having a direct financial interest in the subject of research or materials analyzed in the work (eg. through employment, consulting, stock ownership, honoraria). Each research grant or project is specified in the part of the work entitled "Acknowledgements".
SHOW MORE

Udostępnij
Polub NutriLife.pl
Reklama

Informacje ogólne

Różeniec górski (Rhodiola rosea L.) jest rośliną z rodziny gruboszowatych naturalnie występującą na obszarach okołobiegunowych i górskich (w Polsce Karpaty i Sudety). W związku z licznymi doniesieniami o jego korzystnym wpływie na organizm zalicza się go do grupy adaptogenów, za sprawą czego w ostatnich latach zyskał popularność.  Obecnie jest jednym z najczęściej oferowanych przez producentów suplementów ziół adaptogennych, natomiast historia jego stosowania sięga XVIII wieku, gdzie miał swoje miejsce w literaturze medycznej krajów europejskich [1].

Substancje aktywne

Najczęściej przetwarzanym surowcem ziołowym różeńca są jego kłącza z korzeniami, które zawierają największą ilość rozpuszczonych substancji czynnych, między innymi: glikozydy, monoterpeny, polifenole, kwasy organiczne, garbniki i kwasy fenolowe. Najważniejszą grupą ze wszystkich substancji są polifenole, a wśród nich w największej ilości flawonoidy, fenylopropanoidy, taniny i OPC (proantocyjanidyny). Z kolei skupiając się najbardziej szczegółowo, za najważniejsze cechy różeńca odpowiada rozawina, salidrozyd, rodiolina, rozaryna, rozyna i tyrozol [2].

Przyjmuje się, że powyższe substancje mają szerokie działanie poprawiające samopoczucie psychofizyczne: wzrost wydajności umysłowej, podniesienie poziomu serotoniny w mózgu, działanie przeciwutleniające, przeciwbakteryjne i detoksykacyjne, spadek zmęczenia, działanie przeciwnowotworowe [3, 4],

Tabela 1. Zawartość wybranych substancji aktywnych w 40% etanolowym ekstrakcie z różeńca pochodzącego z upraw na Litwie [5]

Substancja aktywna

Zawartość (mg/ml)

Salidrozyd

1,35

Rozawina

0,20

Rozaryna

3,22

Rozyna

1,60


Spadek zmęczenia

W jednym z badań przeprowadzonych na grupie 56 lekarzy pełniących dyżury nocne sprawdzano wpływ różeńca na zmiany w zmęczeniu i sprawności umysłowej, do pomiaru której użyto specjalnych testów sprawdzających sprawność funkcji percepcyjnych mózgu. Parametry sprawdzano przed pełnieniem dyżuru i po nim, w trzech okresach po dwa tygodnie przyjmowania ekstraktu. Była to podwójnie ślepa próba krzyżowa:

Wynikiem badania była poprawa w wykonywaniu testów w grupie przyjmujących ekstrakt  z różeńca w pierwszych dwóch tygodniach. Wyciągnięto wniosek, że różeniec może poprawiać sprawność i funkcje percepcyjne w stanach zmęczenia [6].

Inne istotne badanie opierało się na analizie przeglądowej randomizowanych badań, gdzie z ponad 200 prac zrecenzowano 11. Uznano, że badania są sprzeczne i nie można wysnuć jednego wniosku – niektóre dowody mówią o skuteczności w zwiększaniu sprawności fizycznej i obniżaniu zmęczenia psychicznego, natomiast metodologia tych badań nie jest na tyle idealna, żeby uznać działanie różeńca za całkowicie skuteczne [7].

Wpływ na depresję

Zaburzenia psychiczne są uznawane za część grupy chorób cywilizacyjnych. Poszukuje się coraz to nowych leków i substancji, które mogą być pomocne w leczeniu. Niektóre badania wskazują na wpływ ekstraktu z różeńca na depresję, przy jednoczesnym małym lub zerowym poziomie negatywnych skutków ubocznych. Niektóre źródła mówią o mechanizmie działania salidrozydu na układ neuro-endokrynny i neuroprzekaźniki i ich receptory, co może być istotne w patofizjologii depresji [8]. Ważnym działaniem różeńca może być również jego wpływ na stres i objawy nim spowodowane, które w perspektywie czasu są istotnym czynnikiem powstawania depresji [9, 10].

Podsumowując, dotychczas przeprowadzone badania wskazują na korzystne działanie różeńca w zakresie redukcji stresu i zmęczenia, poprawy koncentracji oraz zmniejszania objawów i spowalniania rozwoju depresji. Badania te jednak nie są metodologicznie idealne, co nie pozwala jednoznacznie uznać różeńca za roślinę leczniczą. Kolejne eksperymenty badawcze powinny rozwiać te wątpliwości, a na chwilę obecną należy uznawać, że różeniec może być skutecznym adaptogenem.

Literatura:  

  1. Brown R., Gerbarg L., Ramazanov Z. A phytomedicinal overview. Herbal Gram. 2002;56:40-52.
  2. Khanum F., Bawa AS., Singh B. Rhodiola rosea: A Versatile Adaptogen. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety. 2005;4(3),55-62. https://doi.org/10.1111/j.1541-4337.2005.tb00073.x.
  3. Wolski T., Baj T., Ludwiczuk A., Głowniak K., Czarnecka G. Rodzaj Rhodiola – systematyka, skład chemiczny, działanie i zastosowanie oraz analiza fitochemiczna korzeni dwu gatunków różeńca: Rhodiola rosea L. oraz Rhodiola quadrifida (Pall.). Postępy Fitoterapii. 2008;1:2-14
  4. Chiang HM., Chen HC., Wu CS., Wu PY., Wen KC. Rhodiola plants: Chemistry and biological activity. Journal of Food and Drug Analysis. 2015;23(3),359-369. https://doi.org/10.1016/j.jfda.2015.04.007.
  5. Kucinskaite A., Pobłocka-Olech L., Krauze-Baranowska M., Sznitowska M., Savickas A., Briedis V. Evaluation of biologically active compounds in roots and rhizomes of Rhodiola rosea L. cultivated in Lithuania. Medicina (Kaunas, Lithuania). 2007;43(6),487-494.
  6. Darbinyan V., Kteyan A., Panossian A., Gabrielian E., Wikman G., Wagner H. Rhodiola rosea in stress induced fatigue--a double blind cross-over study of a standardized extract SHR-5 with a repeated low-dose regimen on the mental performance of healthy physicians during night duty. 2000;7(5):365-71. doi: 10.1016/S0944-7113(00)80055-0.
  7. Ishaque S., Shamseer L., Bukutu C., Vohra S. Rhodiola rosea for physical and mental fatigue: a systematic review. BMC Complement Altern Med. 2012;12:70. doi: 10.1186/1472-6882-12-70.
  8. Amsterdam JD., Panossian AG. Rhodiola rosea L. as a putative botanical antidepressant. Phytomedicine: International Journal of Phytotherapy and Phytopharmacology. 2016;23(7),770-783. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2016.02.009.
  9. Jurkiewicz B., Kołpa M. Stres a ryzyko wystąpienia depresji u ludzi młodych w przedziale wiekowym 20-35 lat. Problemy Pielęgniarstwa. 2015;23(1):13-19. DOI:10.5603/PP.2015.0003.
  10. Budziszewska B. Stres a depresja. Wszechświat. 2016;117(1-3).
Udostępnij
Polub NutriLife.pl




  Autor publikacji

mgr Damian Samólnik

mgr Damian Samólnik

Absolwent dietetyki na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie ukierunkowany na żywienie w sporcie. Trener personalny, zawodnik brazylijskiego jiu-jitsu. [profil autora]

Reklama
Reklama

Zobacz także

Premiera - Nowa piramida żywieniowa IŻŻ
Premiera - Nowa piramida żywieniowa IŻŻ
Diety eliminacyjne w terapii wybranych schorzeń
Diety eliminacyjne w terapii wybranych schorzeń
Suplementacja kreatyną w sporcie
Suplementacja kreatyną w sporcie
Czasopismo:O nas | Redakcja | Dla autorów | Patronat medialny | Kontakt
Serwis: Reklama | Regulamin | Pomoc | Kanały informacyjne (RSS)
Copyright © 2021 NutriLife.pl
  
//www.honcode.ch/HONcode/Seal/HONConduct186547_s1.gif